Matura ustna z polskiego: jak wygląda egzamin krok po kroku

Najwięcej stresu przed maturą ustną bierze się nie z braku wiedzy, tylko z tego, że nie wiadomo, co dokładnie się wydarzy. Ten wpis rozkłada egzamin na części: minuta po minucie, od wejścia do sali po ostatnie pytanie komisji.

Wszystko poniżej pochodzi z informatora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej o egzaminie maturalnym z języka polskiego (obowiązującego od roku szkolnego 2024/2025).

Ile trwa matura ustna z polskiego

Egzamin trwa 30 minut i dzieli się na trzy części:

Te 15 minut przygotowania to najczęściej niedoceniany etap. To jedyny moment, w którym możesz spokojnie ułożyć plan wypowiedzi. Kto zaczyna od razu pisać pełne zdania, zwykle nie kończy i wchodzi w monolog bez zakończenia.

Co jest w zestawie egzaminacyjnym

Zestaw składa się z dwóch zadań, i to jest kluczowe: nie odpowiadasz na jedno pytanie, tylko na dwa różne.

Zadanie 1 dotyczy lektury obowiązkowej. Polecenie ma zawsze ten sam schemat: zagadnienie (w formie twierdzenia albo pytania), wskazanie konkretnej lektury i polecenie uwzględnienia wybranego kontekstu. Na przykład:

Motyw cierpienia niezawinionego. Omów zagadnienie na podstawie „Dżumy" Alberta Camusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Zadanie 2 dotyczy literatury, innych dzieł sztuki albo języka. Do polecenia dołączony jest materiał: tekst literacki, nieliteracki albo ikoniczny (czyli na przykład obraz, plakat lub grafika). Omawiasz zagadnienie na jego podstawie.

Najważniejsza różnica: zadanie 1 znasz wcześniej

Polecenia do zadania 1. mają charakter jawny. CKE publikuje je w komunikacie dyrektora przed egzaminem maturalnym. To znaczy, że pełną listę pytań do lektur obowiązkowych możesz przerobić z wyprzedzeniem.

Zadanie 2. jawne nie jest. Tu liczy się umiejętność pracy z tekstem, którego wcześniej nie widziałeś.

Czego nie wolno na egzaminie

Dwie rzeczy zaskakują zdających najczęściej:

1. Nie dostaniesz żadnych wyjaśnień dotyczących zadań. Jeśli nie rozumiesz polecenia, komisja go nie przetłumaczy. Dlatego warto wcześniej oswoić się ze schematem poleceń.
2. Nie możesz korzystać ze słowników ani innych pomocy. Pracujesz wyłącznie z tym, co masz w głowie i z materiałem dołączonym do zadania 2.

Jak się do tego przygotować

Znajomość przebiegu to jedno, ale ustna sprawdza coś, czego nie da się wytrenować czytaniem: mówienie przez 10 minut bez przerwy, do żywych ludzi, z tremą. Większość maturzystów pierwszy raz robi to dopiero na egzaminie.

Trzy rzeczy, które realnie pomagają:

• Mów na głos, nie w myślach. W głowie wszystko brzmi składnie. Na głos okazuje się, że argument kończy się po dwóch zdaniach.
• Mierz czas. Dziesięć minut to dużo więcej, niż się wydaje. Sprawdź, ile naprawdę potrafisz powiedzieć o jednej lekturze.
• Ćwicz rozmowę, nie tylko monolog. Pięć minut pytań od komisji to osobne kryterium oceniania, warte 6 punktów.

Dokładnie po to powstał nasz symulator matury ustnej: losujesz zestaw, masz realny czas przygotowania, mówisz do mikrofonu, a potem dostajesz ocenę według kryteriów CKE wraz z informacją, co poprawić. Pierwsza próba jest bezpłatna.

W skrócie

• Egzamin trwa 30 minut: 15 przygotowania, 10 monologu, 5 rozmowy.
• Zestaw ma dwa zadania: lektura obowiązkowa oraz literatura, sztuka lub język.
• Polecenia do zadania 1. są jawne i publikowane przez CKE przed maturą.
• Bez słowników i bez wyjaśnień ze strony komisji.

Jeśli chcesz wiedzieć, za co dokładnie przyznawane są punkty, przeczytaj też wpis o kryteriach oceniania matury ustnej.