Kryteria oceniania matury ustnej: za co dostajesz punkty

Na maturze ustnej z polskiego można zdobyć 30 punktów, a do zdania wystarczy 9 punktów, czyli 30 procent. Brzmi łatwo. Problem w tym, że punkty nie są rozłożone równo, a jedno kryterium potrafi wyzerować wszystkie pozostałe.

Poniżej rozkład punktów zgodny z informatorem Centralnej Komisji Egzaminacyjnej oraz to, co z niego wynika w praktyce.

Cztery kryteria oceniania

Komisja przyznaje punkty w czterech kryteriach:

Pierwszy wniosek jest oczywisty, ale i tak umyka większości zdających: merytoryka to 22 z 30 punktów (16 za monologi plus 6 za rozmowę). Piękny język bez treści daje maksymalnie 4 punkty.

Monolog: 16 punktów, po 8 na zadanie

Za wypowiedzi monologowe można dostać maksymalnie 16 punktów, przy czym zadanie 1. i zadanie 2. oceniane są osobno, po 8 punktów każde.

To ważne przy planowaniu czasu. Jeśli o lekturze obowiązkowej mówisz dziewięć minut, a na zadanie drugie zostaje Ci minuta, tracisz punkty w miejscu, w którym wcale nie musiałeś ich stracić. Dziesięć minut monologu warto rozłożyć mniej więcej po połowie.

Pułapka, o której mało kto wie: kaskada zer

W informatorze są dwie zasady, które potrafią zaboleć:

1. Jeżeli w którymkolwiek zadaniu dostaniesz 0 punktów za aspekt merytoryczny, to za kompozycję tej wypowiedzi również dostajesz 0.
2. Jeżeli ostateczna liczba punktów za aspekt merytoryczny wypowiedzi monologowych wynosi 0, to we wszystkich pozostałych kryteriach także przyznaje się 0.

Innymi słowy: jeśli nie powiesz nic na temat, nie uratuje Cię ani kompozycja, ani język. Egzamin kończy się wynikiem zerowym. Dlatego przy zadaniu, którego nie jesteś pewien, lepiej powiedzieć cokolwiek sensownego i na temat, niż milczeć albo uciekać w dygresje.

Rozmowa z komisją to osobne 6 punktów

Pięć minut rozmowy po monologu to jedna piąta całej puli punktów. To zaskakująco dużo jak na etap, którego prawie nikt nie ćwiczy.

Pytania komisji są związane z tym, co przed chwilą powiedziałeś. Sprawdzają, czy rozumiesz to, o czym mówiłeś, czy potrafisz rozwinąć myśl i obronić stanowisko. Nie są podchwytliwe, ale wymagają, żebyś naprawdę znał materiał, a nie tylko wyuczoną formułkę.

Co obniża punkty za merytorykę

Informator wskazuje wprost, że punkty tracisz między innymi za:

• błędy rzeczowe dotyczące lektury lub innego przywołanego dzieła,
• brak wiedzy o kontekście, który sam wybrałeś, na przykład błędne przywołanie pojęć albo faktów historycznych,
• powierzchowną argumentację bez trafnych przykładów.

Ostatni punkt jest najczęstszy. Argumentacja to uzasadnienie stanowiska, a nie streszczenie lektury. Opowiedzenie fabuły „Dżumy" nie jest argumentem, choćby było bezbłędne.

Jest też praktyczna dobra wiadomość: ten sam błąd powtórzony wielokrotnie (na przykład konsekwentnie błędne imię bohatera) liczony jest jako jeden błąd, a nie jako pięć.

Co z tego wynika dla przygotowań

Jeśli miałbyś ustawić priorytety według punktów, kolejność jest taka:

1. Treść i argumentacja monologów (16 pkt). Ucz się argumentować, nie streszczać.
2. Umiejętność rozmowy o tym, co powiedziałeś (6 pkt). Poproś kogoś, żeby zadał Ci trzy pytania po Twojej wypowiedzi.
3. Kompozycja i język (po 4 pkt). Ważne, ale nie kosztem punktu pierwszego.

W symulatorze matury ustnej dostajesz punktację właśnie według tych kryteriów, wraz z informacją, w którym z nich tracisz najwięcej. Pierwsza próba jest bezpłatna, więc możesz po prostu sprawdzić, jak wypadasz na starcie.

W skrócie

• 30 punktów łącznie, zdane od 9 punktów (30 procent).
• Merytoryka to 22 z 30 punktów. Język i kompozycja to tylko 8.
• Zero za merytorykę monologów zeruje cały egzamin.
• Rozmowa z komisją jest warta 6 punktów i warto ją ćwiczyć osobno.

Nie wiesz jeszcze, jak przebiega sam egzamin? Zacznij od wpisu jak wygląda matura ustna krok po kroku.